کتاب مجموعه کامل آموزش مهارت های پیش از دبستان تالیف دکتر آزیتا محمودپور KDS-011

این کتاب پر فروش در حوزه آموزش کودک و دانش آموز به بیش از 12 نوبت چاپ رسیده است

اطلاعات کتاب

• نام محصول: کتاب مجموعه کامل آموزش مهارت های پیش از دبستان
• مولف: دکتر آزیتا محمودپور
• دسته بندی: کتاب و لوازم آموزشی کودک و نوجوان
• نوبت چاپ : نهم
• ناشر: انتشارات مدرسه
• جلد: شومیز براق
• تعداد صفحه: 180
• ابعاد: 28 × 21 سانتیمتر
• وزن: 300 گرم
• قطع: رحلی

مجموعه کامل آموزش مهارت‌های پیش از دبستان

سال‌های پیش از دبستان یکی از مهم‌ترین دوره‌های رشد کودک است؛ دوره‌ای که کودک در آن بسیاری از مهارت‌هایی را می‌آموزد که بعدها پایه یادگیری خواندن، نوشتن، ریاضی، ارتباط با دیگران و سازگاری با محیط مدرسه قرار می‌گیرند. آمادگی برای ورود به مدرسه فقط به شناخت حروف و اعداد محدود نمی‌شود. کودک پیش از ورود به دبستان لازم است بتواند خوب ببیند، خوب بشنود، توجه کند، دستور را دنبال کند، تفاوت‌ها را تشخیص دهد، مفاهیم پایه را بفهمد، دست خود را به‌درستی کنترل کند و تجربه‌های خود را از راه گفتار، حرکت و فعالیت بیان کند.

کتاب مجموعه کامل آموزش مهارت‌های پیش از دبستان» تألیف دکتر آزیتا محمودپور با همین رویکرد، مجموعه‌ای از مهارت‌های ضروری و فعالیت‌های تمرینی را در اختیار کودک و بزرگسال همراه او قرار می‌دهد. در معرفی رسمی کتاب، حوزه‌هایی مانند آموزش رنگ‌ها، شکل‌ها، جهت‌ها، مفاهیم اساسی، مکان‌ها، مشاغل، وسایل نقلیه، زمان، فصل‌ها، روزهای هفته و اعضای بدن و همچنین تمرین‌هایی برای تقویت حافظه، دقت و توجه، سرعت عمل، هماهنگی چشم و دست و مهارت‌های پیش‌نیاز خواندن، نوشتن و ریاضی مطرح شده است.

مهارت پیش از دبستان چیست؟

مهارت پیش از دبستان به توانایی‌هایی گفته می‌شود که کودک پیش از ورود به یادگیری رسمی مدرسه به آن‌ها نیاز دارد. این مهارت‌ها را می‌توان در چند گروه کلی دید:

• مهارت‌های شناختی: توجه، حافظه، ادراک، طبقه‌بندی و حل مسئله
• مهارت‌های دیداری و شنیداری: تشخیص شباهت و تفاوت، دنبال کردن دیداری، گوش دادن و تمایز صداها
• مهارت‌های حرکتی: حرکات ظریف دست، هماهنگی چشم و دست و آمادگی برای نوشتن
• مهارت‌های مفهومی: رنگ، شکل، اندازه، مکان، زمان، جهت و روابط
• مهارت‌های زبانی: گوش دادن، درک دستورها، نام‌گذاری، واژگان و بیان
• مهارت‌های اجتماعی و استقلال فردی: نوبت‌پذیری، پیروی از دستور، انجام فعالیت و مسئولیت‌پذیری متناسب با سن

بنابراین، آمادگی تحصیلی نتیجه رشد مجموعه‌ای از مهارت‌هاست، نه آموزش یک موضوع منفرد.

چرا بازی و فعالیت برای آموزش کودک اهمیت دارد؟

کودک پیش‌دبستانی بیشتر از آنکه با توضیح‌های طولانی یاد بگیرد، از طریق تجربه، مشاهده، دست‌کاری، حرکت و بازی می‌آموزد.به همین دلیل فعالیت آموزشی بهتر است:

• کوتاه باشد؛
• هدف مشخص داشته باشد؛
• با تجربه کودک ارتباط داشته باشد؛
• از ساده به دشوار پیش برود؛
• و با تشویق و بازخورد مناسب همراه باشد.

در معرفی کتاب نیز بر آموزش همراه با تمرین و بازی و سرگرمی تأکید شده است.

آموزش رنگ‌ها

شناخت رنگ‌ها یکی از فعالیت‌های پایه در دوره پیش از دبستان است. اما آموزش رنگ فقط حفظ نام رنگ‌ها نیست. از کودک بخواهید: اشیای هم‌رنگ را پیدا کند؛ رنگ‌ها را دسته‌بندی کند؛ رنگ موردنظر را در محیط پیدا کند؛ دو رنگ را با هم مقایسه کند؛ و در مرحله بعد از رنگ‌ها برای توصیف اشیا استفاده کند. مثلاً: «مداد قرمز را پیدا کن.» سپس: «یک چیز دیگر که قرمز است پیدا کن.» به این ترتیب، کودک رنگ را نه به صورت یک واژه، بلکه در ارتباط با محیط و تجربه یاد می‌گیرد.

آموزش شکل‌ها

شناخت شکل‌ها یکی از پایه‌های رشد ادراک دیداری و آمادگی برای یادگیری‌های بعدی است. می‌توان از کودک خواست: دایره را پیدا کند؛ اشکال مشابه را کنار هم قرار دهد؛ اشکال را در محیط جست‌وجو کند؛ قسمت ناقص یک شکل را کامل کند؛ یا با ترکیب شکل‌ها یک تصویر بسازد. برای مثال: «با یک دایره، دو مثلث و یک مستطیل یک آدمک درست کن.»

آموزش جهت‌ها

مفاهیمی مانند: بالا و پایین، جلو و عقب، داخل و خارج، چپ و راست، نزدیک و دور، باید تا حد امکان با حرکت و تجربه واقعی آموزش داده شوند. مثلاً: «توپ را بالای صندلی بگذار.» سپس: «حالا توپ را زیر صندلی قرار بده.»

این روش، مفهوم را از یک واژه ذهنی به یک تجربه قابل مشاهده تبدیل می‌کند.

آموزش مفاهیم اساسی

کودک برای آمادگی تحصیلی به درک مفاهیمی مانند: بزرگ و کوچک ، کم و زیاد ، بلند و کوتاه ، سنگین و سبک ، اول و آخر،  یکی و چندتا، مشابه و متفاوت ، نیاز دارد. بهتر است این مفاهیم ابتدا با اشیای واقعی آموزش داده شوند. مثلاً برای آموزش «بزرگ و کوچک» دو توپ در اندازه‌های متفاوت در اختیار کودک قرار گیرد تا خودش تفاوت را مشاهده و بیان کند.

حافظه؛ یکی از پایه‌های یادگیری

کودک برای یادگیری باید بتواند اطلاعات را دریافت، نگه‌داری و دوباره بازیابی کند. فعالیت‌های ساده‌ای مانند:

• به خاطر سپردن چند تصویر،
• یافتن کارت مشابه،
• تکرار ترتیب چند کلمه،
• به خاطر سپردن جای اشیا،
• و بازگویی یک داستان کوتاه

می‌توانند فرصت مناسبی برای تمرین حافظه فراهم کنند. هدف از این فعالیت‌ها صرفاً «حفظ کردن» نیست؛ کودک باید یاد بگیرد اطلاعات را دریافت، سازمان‌دهی و بازیابی کند.

توجه و دقت

یکی از مهارت‌های مهم پیش از دبستان، توانایی توجه به یک فعالیت و پیدا کردن جزئیات مهم است. فعالیت‌هایی مانند:

• پیدا کردن تفاوت دو تصویر 
• پیدا کردن شکل خاص در میان چند شکل،
• وصل کردن نقاط،
• پیدا کردن مسیر درست،
• کامل کردن تصاویر

می‌توانند برای تقویت دقت و توجه استفاده شوند. در معرفی کتاب نیز فعالیت‌هایی مانند پیدا کردن تفاوت‌ها و شباهت‌ها، وصل کردن نقطه‌چین‌ها و کامل کردن شکل‌ها در همین چارچوب معرفی شده‌اند.

هماهنگی چشم و دست

قبل از آنکه کودک بتواند نوشتن را به‌خوبی انجام دهد، لازم است بتواند حرکت دست خود را با اطلاعات دیداری هماهنگ کند. فعالیت‌های مناسب در این زمینه مانند :

• رنگ‌آمیزی
• وصل کردن نقاط
• کشیدن خطوط
• مازها
• کامل کردن شکل‌ها
• رسم مسیرها
• کار با خمیر
• جورچین
• فعالیت‌های ساختنی

در اینجا هدف فقط زیباتر کشیدن نیست؛ بلکه کودک در حال تمرین کنترل حرکتی و هماهنگی دیداری ـ حرکتی است.

چگونه مداد را به‌درستی در دست بگیریم؟

آموزش گرفتن مداد باید متناسب با سطح رشد کودک و بدون ایجاد فشار و اضطراب انجام شود. قبل از تمرین نوشتاری طولانی، بهتر است کودک فرصت کافی برای انجام فعالیت های زیر داشته باشد:

• رنگ‌آمیزی
• خط‌کشی
• کشیدن مسیر
• رسم شکل
• و فعالیت‌های دست‌ورزی

این تمرین‌ها آمادگی حرکتی لازم را برای فعالیت‌های نوشتاری ایجاد می‌کنند.

مهارت خوب گوش دادن

کودکی که خوب گوش می‌دهد، بهتر می‌تواند دستورها را دنبال کند. یک فعالیت ساده: به کودک بگویید: «مداد قرمز را بردار، روی کاغذ یک دایره بکش و بعد مداد را کنار دفتر بگذار.» این فعالیت چند مهارت را همزمان تمرین می‌کند: گوش دادن، حافظه، توجه و اجرای دستور. با افزایش توانایی کودک می‌توان تعداد مراحل دستور را بیشتر کرد.

مهارت خوب نگاه کردن

دیدن با نگاه کردن متفاوت است. برای تقویت مشاهده دقیق می‌توان از کودک پرسید:

• چه چیزهایی در تصویر می‌بینی؟
• کدام قسمت با بقیه فرق دارد؟
• چه چیزی کم شده است؟
• چه چیزی جابه‌جا شده است؟

این پرسش‌ها کودک را از نگاه سطحی به مشاهده هدفمند هدایت می‌کنند.

آموزش حواس

تجربه حسی یکی از مسیرهای مهم یادگیری در سال‌های اولیه است. می‌توان با فعالیت‌های زیر طراحی کرد:

• لمس کردن،
• شنیدن،
• دیدن،
• بو کردن،
• و در موقعیت‌های مناسب چشیدن

برای نمونه، چند شیء در کیسه‌ای قرار دهید و از کودک بخواهید بدون نگاه کردن، شیء را از طریق لمس تشخیص دهد. این فعالیت علاوه بر جذابیت، کودک را به دقت و توصیف ویژگی‌ها تشویق می‌کند.

آموزش زمان

مفاهیمی مانند: صبح و شب، امروز و فردا، قبل و بعد، روزهای هفته، وفصل‌ها برای کودک نیازمند آموزش تدریجی هستند. می‌توان برنامه روزانه کودک را به فرصت آموزشی تبدیل کرد:

صبحانه → مهدکودک → ناهار → بازی → خواب

سپس از کودک پرسید: «بعد از ناهار چه کار می‌کنیم؟» به این ترتیب مفهوم زمان از زندگی واقعی کودک آموزش داده می‌شود.

آموزش اعضای بدن

کودک باید بتواند اعضای اصلی بدن را بشناسد و نام‌گذاری کند. اما می‌توان آموزش را فراتر برد: «با کدام قسمت بدن می‌بینیم؟» «با کدام قسمت راه می‌رویم؟» «دو دستمان چه کارهایی انجام می‌دهند؟» این پرسش‌ها آموزش را از حفظ کردن نام اعضا به سمت درک کارکرد آن‌ها می‌برند.

چرا فعالیت‌های پیش‌ دبستانی به ریاضی کمک می‌کنند؟

پایه‌های ریاضی پیش از آموزش رسمی عدد و محاسبه شکل می‌گیرند.مفاهیمی مانند:

• کم و زیاد،
• بیشتر و کمتر،
• برابری،
• ترتیب،
• طبقه‌بندی،
• مقایسه،
• و ارتباط عدد با مقدار

همگی از پایه‌های یادگیری ریاضی هستند. برای مثال، از کودک بخواهید: «سه مداد بردار.» سپس: «یک مداد دیگر اضافه کن. حالا چند مداد داری؟» این فعالیت، مفهوم عدد را به تجربه واقعی پیوند می‌دهد. در معرفی رسمی کتاب نیز فعالیت‌هایی مانند وصل کردن عدد به شکل مربوط و مرتب کردن اعداد به‌عنوان نمونه تمرین‌ها مطرح شده‌اند.

ارتباط مهارت‌های پیش‌دبستانی با خواندن و نوشتن

خواندن و نوشتن نیز به مجموعه‌ای از مهارت‌های پایه نیاز دارند. کودک باید بتواند:

• توجه کند،
• تصاویر را دقیق ببیند،
• صداها را بشنود و تشخیص دهد،
• جهت و توالی را درک کند،
• دستورها را دنبال کند،
• و مهارت‌های حرکتی ظریف را به کار گیرد.

به همین دلیل، آموزش پیش از دبستان را نباید فقط «آموزش حروف» دانست. آمادگی برای خواندن و نوشتن از مجموعه‌ای از مهارت‌های پایه شکل می‌گیرد.

یک فعالیت ساده و چند هدفه

تصویر یک ماشین را به کودک نشان دهید و بپرسید:

• این چیست؟
• چه رنگی است؟
• چه شکلی دارد؟
• کجا حرکت می‌کند؟
• چه صدایی دارد؟
• چند چرخ دارد؟
• چه کسی آن را می‌راند؟
• بعد از کودک بخواهید تصویر را رنگ کند.

در یک فعالیت ساده، مهارت‌هایی درگیر می‌شوند: زبان، توجه، ادراک دیداری، شمارش، شناخت مفاهیم و هماهنگی چشم و دست.

نقش والدین

والدین لازم نیست آموزش پیش‌دبستانی را شبیه کلاس درس کنند. زندگی روزمره فرصت‌های آموزشی فراوانی دارد. هنگام خرید: رنگ‌ها را پیدا کنید. هنگام آشپزی: کم و زیاد، اندازه و ترتیب را تمرین کنید. هنگام پیاده‌روی: شکل‌ها و جهت‌ها را پیدا کنید.هنگام مرتب کردن اسباب‌بازی‌ها: طبقه‌بندی و شمارش را تمرین کنید. هنگام قصه گفتن: حافظه، توجه و زبان را تقویت کنید.

بهترین یادگیری کودک، همیشه پشت میز اتفاق نمی‌افتد.

نقش مربی و معلم

مربی پیش‌دبستانی بهتر است تفاوت میان «فعالیت آموزشی» و «تکلیف» را در نظر داشته باشد.

یک فعالیت خوب باید:

• هدف مشخص داشته باشد؛
• با سطح رشد کودک متناسب باشد؛
• فرصت تجربه و مشارکت ایجاد کند؛
• و از تکرار خسته‌کننده فاصله بگیرد.

بهتر است به جای اجرای فعالیت‌های زیاد، تعداد کمتری فعالیت با هدف روشن و فرصت تکرار هدفمند انتخاب شود.

نقش درمانگران و دانشجویان

برای درمانگران و دانشجویان، این نکته اهمیت دارد که عملکرد ضعیف در یک فعالیت به تنهایی به معنای وجود اختلال نیست. باید بررسی شود:

• آیا مشکل پایدار است؟
• در چند موقعیت دیده می‌شود؟
• آیا متناسب با سن کودک است؟
• کدام مهارت پایه ضعیف‌تر است؟
• آیا با آموزش و تمرین هدفمند بهبود ایجاد می‌شود؟

بنابراین فعالیت‌های این حوزه می‌توانند علاوه بر آموزش، برای مشاهده و شناخت نقاط قوت و نیازهای کودک نیز مفید باشند؛ البته تشخیص تخصصی به ارزیابی جامع نیاز دارد.

یک الگوی ساده برای اجرای فعالیت‌ها

برای اینکه فعالیت‌های آموزشی اثربخش‌تر باشند، می‌توان از این ترتیب استفاده کرد:

۱. معرفی: فعالیت و هدف را برای کودک توضیح دهید.

۲. الگودهی: یک نمونه را خودتان انجام دهید.

۳. مشارکت: فعالیت را همراه کودک انجام دهید.

۴. تمرین مستقل: اجازه دهید کودک خودش انجام دهد.

۵. بازخورد: خطا را با توضیح و راهنمایی اصلاح کنید.

۶. تکرار و تعمیم: فعالیت را در موقعیت جدید نیز اجرا کنید.

اشتباهات رایج در آموزش پیش از دبستان

• آموزش بیش از ظرفیت کودک: کودک پیش‌دبستانی به فرصت استراحت و بازی نیاز دارد.
• تمرکز افراطی بر خواندن و نوشتن: آمادگی تحصیلی فقط حروف و اعداد نیست.
• مقایسه کودکان: رشد کودکان سرعت یکسانی ندارد.
• تبدیل همه فعالیت‌ها به آزمون: کودک باید فرصت کشف، تجربه و خطا داشته باشد.
• بی‌توجهی به علاقه کودک: علاقه و مشارکت، کیفیت تجربه یادگیری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

پیام مهم برای والدین

پیش از آنکه بپرسیم: «کودک من چقدر از کتاب پیش‌دبستانی را تمام کرده است؟» بهتر است بپرسیم: «کدام مهارت را یاد گرفته و آیا می‌تواند آن را در زندگی واقعی به کار ببرد؟» هدف، تمام کردن صفحات نیست؛ هدف ساختن پایه‌های یادگیری آینده است.

پیام مهم برای مربی

هر فعالیت باید یک پاسخ مشخص به این سؤال داشته باشد: «این فعالیت دقیقاً قرار است کدام مهارت کودک را تقویت کند؟» وقتی هدف فعالیت روشن باشد، انتخاب تمرین و ارزیابی پیشرفت کودک نیز آسان‌تر می‌شود.

پیام مهم برای درمانگر و دانشجو

در آموزش و ارزیابی کودک، فقط به نتیجه نهایی توجه نکنید؛ نحوه انجام فعالیت نیز اطلاعات ارزشمندی در اختیار شما قرار می‌دهد.

• آیا کودک دستور را به خاطر می‌سپارد؟
• آیا قبل از پاسخ دقت می‌کند؟
• آیا از راهنمایی استفاده می‌کند؟
• آیا اشتباه خود را متوجه می‌شود؟
• آیا پس از چند بار تمرین بهتر عمل می‌کند؟

این مشاهده‌ها می‌توانند در شناخت فرایند یادگیری کودک مفید باشند.

جمع‌بندی

کتاب مجموعه کامل آموزش مهارت‌های پیش از دبستان» تألیف دکتر آزیتا محمودپور با تمرکز بر مجموعه‌ای از مهارت‌های پایه و تمرین‌های متنوع، می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای ایجاد آمادگی بیشتر کودک پیش از ورود به آموزش رسمی مورد استفاده قرار گیرد. سامانه رشد این کتاب را دارای ۱۸۰ صفحه معرفی کرده و آن را برای ورود به مدرسه «بلامانع» ارزیابی کرده است.

مهم‌ترین نکته این است که آموزش پیش از دبستان را فقط به آموزش حروف و اعداد محدود نکنیم. کودک پیش از مدرسه باید فرصت داشته باشد: ببیند، بشنود، لمس کند، حرکت کند، مقایسه کند، دسته‌بندی کند، فکر کند، سؤال بپرسد، صحبت کند و تجربه کند. هرچه این پایه‌ها محکم‌تر باشند، مسیر یادگیری مهارت‌های رسمی مدرسه نیز می‌تواند هموارتر شود.

و شاید بتوان پیام اصلی این کتاب را در یک جمله خلاصه کرد:

آمادگی برای مدرسه از پشت میز مدرسه آغاز نمی‌شود؛ از تجربه‌های روزمره، بازی، حرکت، مشاهده و کشف در سال‌های پیش از دبستان آغاز می‌شود.

منابع References

گروه آموزشی مهارت های یادگیری کودکان(گام یک)

• کانال تلگرام:       game_yek 
• اینستاگرام:        game_yek
• پیام رسان ایتا: 09302868121