اطلاعات کتاب

- نام محصول: کتاب راه های تقویت خواندن، نوشتن و املا: کتاب کار فارسی اول دبستان

- مولف: دکتر آزیتا محمودپور

- دسته بندی: کتاب و لوازم آموزشی کودک و نوجوان

- نوبت چاپ : هشتم

- ناشر: انتشارات مدرسه

- جلد: شومیز براق

- تعداد صفحه: 208

- ابعاد: 28 × 21 سانتیمتر

- وزن: 300 گرم

- قطع: رحلی

کتاب راه‌های تقویت خواندن، نوشتن و املا مخصوص پایه اول دبستان تألیف دکتر آزیتامحمودپور

پایه اول دبستان، آغاز رسمی یادگیری خواندن و نوشتن است؛ اما موفقیت کودک در این مهارت‌ها فقط به حفظ حروف و تمرین‌های تکراری وابسته نیست. کودک باید هم‌زمان بتواند ببیند، بشنود، توجه کند، صداها را تشخیص دهد، ارتباط صدا و حرف را بفهمد، حروف را ترکیب کند، بنویسد و آنچه را می‌خواند درک کند. به همین دلیل، مشکلات خواندن، نوشتن و املا را باید فراتر از یک «ضعف درسی» دید و مهارت‌های پایه‌ای مؤثر بر آن‌ها را نیز مورد توجه قرار داد. کتاب «راه‌های تقویت خواندن، نوشتن و املا مخصوص پایه اول دبستان» تألیف دکتر آزیتا محمودپور، با رویکردی کاربردی و تمرینی، برای تقویت این مهارت‌ها و برخی پیش‌نیازهای آن‌ها طراحی شده است. در معرفی کتاب، علاوه بر تمرین‌های مرتبط با فارسی پایه اول، فعالیت‌هایی در زمینه جهت‌یابی، تشخیص شکل از زمینه، هماهنگی دیداری ـ حرکتی ، مهارت های دست ورزی ،مهارت های مربوط به تقویت نیمکره های مغز و فعالیت‌های حرکتی نیز مطرح شده است.

خواندن؛ فقط شناختن حروف نیست

خواندن از مجموعه‌ای از مهارت‌ها تشکیل شده است: شنیدن صداها → شناخت حروف → ارتباط صدا و حرف → ترکیب صداها → خواندن کلمه → خواندن جمله → درک مطلب بنابراین اگر کودک در یکی از این مراحل دشواری داشته باشد، تمرین باید متناسب با همان مرحله انتخاب شود.

یک فعالیت ساده

حرفی را انتخاب کنید و از کودک بخواهید: آن را پیدا کند؛ صدای آن را بگوید؛ کلمه‌ای با آن پیدا کند؛ و در نهایت آن کلمه را بخواند. خواندن باید به درک مطلب برسد ممکن است کودک بتواند کلمه‌ها را بخواند اما مفهوم جمله یا داستان را متوجه نشود. پس از خواندن یک متن کوتاه، از او بپرسید:

• چه کسی در داستان بود؟
• کجا بود؟
• چه اتفاقی افتاد؟
• بعد چه شد؟
• شخصیت داستان چه احساسی داشت؟

به این ترتیب، خواندن از «صدا کردن کلمات» به سمت معنا و فهم حرکت می‌کند.

نوشتن؛ از حرکت دست تا بیان فکر

نوشتن فقط زیبا نوشتن حروف نیست. کودک باید بتواند: حرکت دست را کنترل کند؛ جهت نوشتن را رعایت کند؛ شکل حروف را درست ایجاد کند؛ حروف را در جای مناسب قرار دهد؛ فاصله مناسب را رعایت کند؛ و به‌تدریج کلمه و جمله بنویسد. به همین دلیل، فعالیت‌هایی مانند رنگ‌آمیزی، کشیدن خطوط، وصل کردن نقاط، ماز، کامل کردن شکل و کار با خمیر می‌توانند در کنار آموزش مستقیم نوشتن مفید باشند.

هماهنگی چشم و دست؛ پایه مهم نوشتن

کودک باید آنچه را می‌بیند به حرکت مناسب دست تبدیل کند. فعالیت‌هایی مانند:

• رسم مسیر
• وصل کردن نقطه‌ها
• دنبال کردن خطوط
• رنگ‌آمیزی در محدوده
• کامل کردن شکل
• جورچین و پازل

می‌توانند فرصت تمرین هماهنگی دیداری ـ حرکتی را فراهم کنند.

املا؛ تبدیل صدا به نوشتار

در املا، کودک باید آنچه را می‌شنود به شکل نوشتاری تبدیل کند. برای این کار به مهارت‌هایی مانند:

• توجه شنیداری،
• تشخیص صداها،
• حافظه شنیداری،
• شناخت حروف،
• توالی،
• و مهارت نوشتاری

نیاز دارد. بنابراین هر غلط املایی را نباید صرفاً با «بیشتر بنویس» پاسخ داد. ابتدا باید پرسید:

کودک دقیقاً در کدام بخش مشکل دارد؟

یک راهبرد کاربردی برای املا

ببین، بگو، بساز، بنویس، بررسی کن

• واژه را ببین.
• آن را بلند بگو.
• با حروف بساز.
• بنویس.

بعد نوشته خودت را با شکل صحیح مقایسه کن. این روش کودک را به یادگیری فعال و خودنظارتی نزدیک می‌کند.

توجه و دقت؛ مهارت‌های پنهان اما مهم

گاهی کودک پاسخ را می‌داند اما به دلیل عجله یا حواس‌پرتی اشتباه می‌کند. فعالیت‌های ساده‌ای مانند:

• پیدا کردن تفاوت‌ها،
• یافتن یک حرف در میان حروف دیگر،
• پیدا کردن کلمه هدف،
• تشخیص شکل از زمینه،
• و پیدا کردن اشتباه

می‌توانند به تقویت توجه و دقت کمک کنند. به کودک نیز می‌توان یک قانون ساده آموزش داد: توقف کن، نگاه کن، بررسی کن.

حافظه و یادگیری خواندن و املا

کودک باید بتواند شکل حروف، واژه‌ها و اطلاعات شنیداری را برای مدت لازم نگه دارد. یک فعالیت ساده:

• یک واژه را چند ثانیه نشان دهید.
• آن را بپوشانید.
• از کودک بخواهید واژه را بنویسد.
• سپس نوشته خود را با الگوی صحیح مقایسه کند.

این فعالیت می‌تواند برای تمرین حافظه دیداری و خودبازبینی استفاده شود.

نقش والدین

تمرین در خانه نباید به کلاس درس دوم تبدیل شود. والدین می‌توانند در فعالیت‌های روزمره از فرصت‌های آموزشی استفاده کنند:

• هنگام کتاب‌خوانی، کودک را درباره داستان سؤال کنند.
• در محیط خانه حروف و کلمات آشنا را پیدا کنند.
• از کودک بخواهند تصویرها را توصیف کند.
• در بازی‌ها از او بخواهند دسته‌بندی و شمارش انجام دهد.
• برای تمرین نوشتن، فعالیت‌های کوتاه و منظم داشته باشند.

مهم‌تر از همه: کودک را با دیگران مقایسه نکنند.

نقش معلم

معلم پایه اول بهتر است فقط تعداد غلط‌ها یا نمره خواندن را ثبت نکند. باید بررسی کند:

• کودک کدام حروف را می‌شناسد؟
• آیا صدا و حرف را به هم مرتبط می‌کند؟
• آیا می‌تواند صداها را ترکیب کند؟
• آیا کلمه را درست می‌خواند؟
• آیا در نوشتن حروف مشکل دارد؟
• آیا غلط‌های املایی الگوی مشخصی دارند؟

این نوع مشاهده به طراحی آموزش متناسب با نیاز کودک کمک می‌کند.

نقش درمانگر و دانشجو

برای بررسی مشکل خواندن، نوشتن یا املا، بهتر است مشکل به اجزای کوچک‌تر تقسیم شود.

• آیا مشکل زبانی است؟
• شنیداری است؟
• دیداری است؟
• توجهی است؟
• حافظه‌ای است؟
• حرکتی است؟
• یا ناشی از آموزش ناکافی است؟

تشخیص دقیق به ارزیابی جامع نیاز دارد؛ اما فعالیت‌های هدفمند می‌توانند در شناخت نقاط قوت و ضعف کودک و طراحی مداخله آموزشی مفید باشند.

چرا این کتاب برای گروه‌های مختلف مفید است؟

برای دانش‌آموز : تمرین‌های هدفمند برای تقویت خواندن، نوشتن و املا.

برای والدین:  راهنمایی برای تمرین مؤثر و شناخت بهتر دشواری‌های کودک.

برای معلمان: 

مجموعه‌ای از فعالیت‌های تکمیلی برای آموزش و تمرین.

برای دانشجویان: آشنایی عملی با مهارت‌های پایه سوادآموزی و ارتباط آن‌ها با فرایندهای شناختی.

برای درمانگران: ایده‌هایی برای فعالیت و تمرین در کنار ارزیابی و مداخله تخصصی.

یک اصل مهم، 

وقتی کودک اشتباه می‌کند، به جای پرسیدن: «چند بار باید این را به تو بگویم؟» بهتر است بپرسیم: «کدام قسمت برایت سخت بود؟» این تغییر نگاه، ما را از سرزنش کودک به سمت شناخت نیاز آموزشی او می‌برد.

جمع‌بندی

کتاب «راه‌های تقویت خواندن، نوشتن و املا مخصوص پایه اول دبستان» تألیف دکتر آزیتا محمودپور را می‌توان راهنمایی کاربردی برای تقویت سه مهارت اساسی پایه اول دانست؛ مهارت‌هایی که در کنار یکدیگر و با تکیه بر توانایی‌هایی مانند توجه، حافظه، ادراک دیداری ـ شنیداری و هماهنگی چشم و دست رشد می‌کنند. آموزش موفق این مهارت‌ها فقط به تمرین بیشتر نیاز ندارد؛ بلکه به تمرین درست، تدریجی و متناسب با نیاز کودک نیازمند است. کودک باید فرصت داشته باشد: ببیند، بشنود، کشف کند، ترکیب کند، بخواند، بنویسد، اشتباه کند، بازبینی کند و دوباره تلاش کند. و شاید بتوان پیام اصلی کتاب را در یک جمله خلاصه کرد: برای تقویت خواندن، نوشتن و املا، فقط از کودک نخواهیم بیشتر تمرین کند؛ به او کمک کنیم درست تمرین کند.

منابع References

گروه آموزشی مهارت های یادگیری کودکان(گام یک)

• کانال تلگرام:       game_yek 
• اینستاگرام:        game_yek
• پیام رسان ایتا: 09302868121